
Congreso Internacional | International Conference
9 Xullo - 11 Xullo
| Free
Congreso Internacional | International Conference
O patrimonio itinerante: bandas de música galegas entre Europa e América
El patrimonio itinerante: bandas de música gallegas entre Europa y América
O património itinerante: bandas de música galegas entre Europa e América
The Itinerant Heritage: Galician Wind Bands between Europe and America
O patrimonio itinerante: bandas de música galegas entre Europa e América
El patrimonio itinerante: bandas de música gallegas entre Europa y América
O património itinerante: bandas de música galegas entre Europa e América
The Itinerant Heritage: Galician Wind Bands between Europe and America
Presentación
Presentación
Convocatoria para resumos
Call for abstracts
A velocidade coa que suceden as innovacións actuais leva a mudanzas tan continuas como inconscientes nos hábitos e preferencias das persoas. Isto provoca que algúns elementos patrimoniais, especialmente os de carácter inmaterial e itinerante, corran o risco de ser esquecidos ou uniformizados. Entre eles, atópanse as prácticas desenvolvidas polas bandas de música galegas hai máis de dous séculos. Nos últimos cinco anos, por exemplo, diminuíu drasticamente a súa presenza en festas populares, onde estas formacións seguían unha antiga estrutura de actuación dividida en alborada, procesión, concerto e verbena. Consecuentemente, gran cantidade do repertorio utilizado para tales ocasións acabará permanecendo silente ou, no mellor dos casos, interpretado nun contexto para o que realmente non foi concebido.
Un elemento fundamental conecta ás bandas de música co colectivo galego: a mobilidade dos seus integrantes. Intérpretes ambulantes e galaicos migrantes desde hai séculos fan que analizar este tipo de formacións sonoras implique ollar non só para o noroeste ibérico ou o resto de Europa, senón tamén cara ao outro lado do Atlántico. Así, atoparemos bandas diferentes con nomes case idénticos, como as de Lalín ou Ribadavia, que ademais de existir en Galicia, cobraron vida no territorio cubano (Almuinha, 2008). Alí mesmo, estreouse a finais do ano 1907 o vixente himno galego, tocado non por unha orquestra sinfónica, senón a cargo da Banda Municipal de La Habana. A importancia que as formacións de vento-percusión tiveron en relación ao pasado galego contrasta coa anteriormente explicada situación de risco que algunhas destas agrupacións viven na propia Galicia actualmente.
O presente congreso pretende reunir a musicólogos, directores e intérpretes para trazar non só a relevancia das bandas no devir histórico e cultural de Galicia (desde o século XVIII ata a actualidade), senón tamén co obxectivo de reflexionar sobre medidas de protección que urxe adoptar. O evento científico terá un carácter inclusivo, pois destinarase unha sección a escoitar integrantes das propias bandas cuxos testimonios posúen un recoñecido valor: músicos lonxevos, primeiras mulleres que entraron nas agrupacións, antigos directivos e promotores... Así, preténdese contrarrestar unha tendencia perceptible no ámbito bandístico: as pesquisas musicolóxicas, concienzudas e silenciosas, transcorren por un lado, mentres que a actividade das agrupacións discorre por outro. Conxuntamente, tentaremos evitar aquilo do que José Luís Peixoto nos advirte en Almoço de Domingo:
O pasado ten que demostrar constantemente que existiu. Aquilo que foi esquecido e o que non existiu ocupan o mesmo lugar. Hai moita realidade a pasearse por aí, fráxil, transportada apenas por unha única persoa. Se ese individuo desaparece, toda esa realidade desaparece sen apelación, non existe forma de recuperala, é como se non tivese existido.
La velocidad con que se suceden diversas innovaciones actuales lleva a cambios tan continuos como inconscientes en los hábitos y preferencias de las personas. Esto provoca que algunos elementos patrimoniales, especialmente los de carácter inmaterial e itinerante, corran el riesgo de ser olvidados o uniformizados. Entre ellos, se encuentran las prácticas desarrolladas por las bandas de música gallegas hace más de dos siglos. En los últimos cinco años, por ejemplo, disminuyó drásticamente su presencia en fiestas populares, donde estas formaciones seguían una antigua estructura de actuación dividida en alborada, procesión, concierto y verbena. Consecuentemente, gran cantidad del repertorio utilizado para tales ocasiones acabará permaneciendo silencioso o, en el mejor de los casos, interpretado en un contexto para el cual no fue realmente concebido.
Un elemento fundamental conecta a las bandas de música con el colectivo gallego: la movilidad de sus integrantes. Intérpretes ambulantes y galaicos migrantes desde hace siglos hacen que analizar este tipo de formaciones sonoras implique mirar no solo hacia el noroeste ibérico o el resto de Europa, sino también al otro lado del Atlántico. Así, encontraremos bandas diferentes con nombres casi idénticos, como las de Lalín o Ribadavia, que además de existir en Galicia, cobraron vida en el territorio cubano (Almuinha, 2008). Allí mismo, se estrenó a finales del año 1907 el vigente himno gallego, tocado no por una orquesta sinfónica, sino a cargo de la Banda Municipal de La Habana. La importancia que tales formaciones de viento-percusión tuvieron en el pasado gallego contrasta con la anteriormente explicada situación de riesgo que algunas de estas agrupaciones viven en la propia Galicia actualmente.
El presente congreso pretende reunir a musicólogos, directores e intérpretes para trazar no solo la relevancia de las bandas en el devenir histórico y cultural de Galicia (desde el siglo XVIII hasta la actualidad), sino también con el objetivo de reflexionar sobre medidas de protección que urge adoptar. El evento científico tendrá un carácter inclusivo, pues se destinará una sección a escuchar integrantes de las propias bandas cuyos testimonios poseen un reconocido valor: músicos longevos, primeras mujeres que entraron en las agrupaciones, antiguos directivos y promotores... Así, se pretende contrarrestar una tendencia perceptible en el ámbito bandístico: las pesquisas musicológicas, concienzudas y silenciosas, transcurren por un lado, mientras que la actividad de las agrupaciones discurre por otro. Conjuntamente, intentaremos evitar aquello que José Luís Peixoto nos advierte en Almoço de domingo:
El pasado tiene que demostrar constantemente que existió. Aquello que fue olvidado y lo que no existió ocupan el mismo lugar. Hay mucha realidad a pasearse por ahí, frágil, transportada apenas por una única persona. Si ese individuo desaparece, toda esa realidad desaparece sin apelación, no existe forma de recuperarla, es cómo se no hubiera existido.
A velocidade com que se sucedem diversas inovações atuais leva a mudanças tão contínuas quanto inconscientes nos hábitos e preferências das pessoas. Isso faz com que alguns elementos patrimoniais, especialmente os de caráter imaterial e itinerante, corram o risco de serem esquecidos ou uniformizados. Entre eles encontram-se as práticas desenvolvidas pelas bandas de música galegas há mais de dois séculos. Nos últimos cinco anos, por exemplo, diminuiu drasticamente a sua presença em festas populares, onde essas formações seguiam uma antiga estrutura de atuação dividida em alvorada, procissão, concerto e festa. Consequentemente, grande parte do repertório utilizado para tais ocasiões permanecerá silencioso ou, no melhor dos casos, interpretado em um contexto para o qual não foi realmente concebido.
Um elemento fundamental conecta as bandas de música com o coletivo galego: a mobilidade dos seus integrantes. Intérpretes ambulantes e galegos migrantes há séculos fazem com que analisar esse tipo de formações sonoras implique olhar não apenas para o noroeste ibérico ou o resto da Europa, mas também para o outro lado do Atlântico. Assim, encontraremos bandas diferentes com nomes quase idênticos, como as de Lalín ou Ribadavia, que além de existirem na Galícia, ganharam vida em território cubano (Almuinha, 2008). Lá mesmo, estreou-se, no final do ano de 1907, o hino galego vigente, tocado não por uma orquestra sinfónica, mas sim pela Banda Municipal de Havana. A importância que tais formações de vento-percussão tiveram em relação ao passado galego contrasta com a anteriormente explicada situação de risco que algumas dessas agrupações vivem atualmente na própria Galícia.
O presente congresso pretende reunir musicólogos, diretores e intérpretes para traçar não apenas a relevância das bandas no percurso histórico e cultural da Galícia (desde o século XVIII até à atualidade), mas também com o objetivo de refletir sobre medidas de proteção que urge adotar. O evento científico terá um caráter inclusivo, destinando-se uma seção a ouvir integrantes das próprias bandas cujos testemunhos possuem valor reconhecido: músicos longevos, primeiras mulheres que entraram nas agrupações, antigos diretores e promotores... Assim, pretende-se contrariar uma tendência perceptível no âmbito bandístico: as pesquisas musicológicas, minuciosas e silenciosas, decorrem por um lado, enquanto a atividade das agrupações decorre por outro. Conjuntamente, tentaremos evitar aquilo que José Luís Peixoto nos alerta em Almoço de Domingo:
O passado tem que demonstrar constantemente que existiu. Aquilo que foi esquecido e o que não existiu ocupam o mesmo lugar. Há muita realidade a passear por aí, frágil, transportada apenas por uma única pessoa. Se esse indivíduo desaparecer, toda essa realidade desaparece sem apelo, não existe forma de recuperá-la, é como se não tivesse existido.
The speed at which various current innovations occur leads to changes as continuous as they are unconscious in people’s habits and preferences. This causes some heritage elements, especially those of an intangible and itinerant nature, to be at risk of being forgotten or standardized. Among them are the practices developed by Galician Wind Bands more than two centuries ago. In the last five years, for example, their presence at popular festivities has drastically decreased, where these groups followed an old performance structure divided into morning parade, procession, concert, and evening party. Consequently, a large part of the repertoire used for such occasions will remain silent or, at best, performed in a context for which it was not originally intended.
A fundamental element connects music bands with the Galician community: the mobility of their members. Traveling performers and Galician migrants for centuries make analyzing these types of musical formations require looking not only at the northwest of the Iberian Peninsula or the rest of Europe but also across the Atlantic. Thus, we find different bands with almost identical names, such as those from Lalín or Ribadavia, which, in addition to existing in Galicia, also came to life in Cuban territory (Almuinha, 2008). There, at the end of 1907, the current Galician anthem was first performed, not by a symphony orchestra, but by the Havana Wind Band. The importance of these wind-percussion formations in relation to Galician history contrasts with the previously described risk situation that some of these groups currently face in Galicia itself.
This congress aims to bring together musicologists, conductors, and performers to trace not only the relevance of bands in the historical and cultural development of Galicia (from the 18th century to the present) but also to reflect on protection measures that urgently need to be adopted. The scientific event will be inclusive, dedicating a section to listening to members of the bands themselves whose testimonies hold recognized value: long-lived musicians, the first women who joined the groups, former directors and promoters... Thus, it seeks to counter a perceptible trend in the band music field: meticulous and silent musicological research progresses on one side, while the activity of the groups continues on the other. Together, we will try to prevent what José Luís Peixoto warns us about in Almoço de Domingo:
The past must constantly prove that it existed. That which was forgotten and that which did not exist occupy the same place. There is a lot of reality wandering around, fragile, carried by just a single person. If that individual disappears, all that reality disappears irretrievably; there is no way to recover it, it is as if it had never existed.
Liñas temáticas
Líneas temáticas
Linhas temáticas
Topics
Por todo o anterior, anímase á comunidade académica e musical para enviar propostas de comunicación oral correspondentes a algunha das seguintes liñas temáticas relacionadas coas bandas galegas:
- Antecedentes e orixes militares durante o século XVIII.
- Formacións desde os hospicios decimonónicos á profesionalización municipal.
- Música bandística para o fomento da identidade galega ata a actualidade.
- Comercio musical: adquisición de partituras, instrumentario, vestimenta…
- Arquivos musicais e a súa xestión.
- Conexións con outros territorios, especialmente Portugal e América.
Por todo lo anterior, se anima a la comunidad académica y musical para enviar propuestas de comunicación oral correspondientes a alguna de las siguientes líneas temáticas relacionadas con las bandas gallegas:
- Antecedentes y orígenes militares durante el siglo XVIII.
- Formaciones desde los hospicios decimonónicos a la profesionalización municipal.
- Música bandística para el fomento de la identidad gallega hasta la actualidad.
- Comercio musical: adquisición de partituras, instrumentario, atuendo…
- Archivos musicales y su gestión.
- Conexiones con otros territorios, especialmente Portugal y América.
Por todo o exposto, encoraja-se a comunidade académica e musical a enviar propostas de comunicação oral correspondentes a alguma das seguintes linhas temáticas relacionadas com as bandas galegas:
- Antecedentes e origens militares durante o século XVIII.
- Formações desde os hospícios do século XIX até à profissionalização municipal.
- Música bandística para o fomento da identidade galega até à atualidade.
- Comércio musical: aquisição de partituras, instrumentário, trajes…
- Arquivos musicais e sua gestão.
- Conexões com outros territórios, especialmente Portugal e América.
For all the above, the academic and musical community is encouraged to submit oral communication proposals corresponding to one of the following thematic lines related to Galician bands:
- Military backgrounds and origins during the 18th-century.
- Formations from 19th-century hospices to municipal professionalization.
- Band music to promote Galician identity up to the present day.
- Musical trade: acquisition of scores, instruments, costumes, …
- Musical archives and their management.
- Connections with other territories, especially Portugal and America.
Envío de abstracts
Envío de abstracts
Envio de abstracts
Abstract submission
- Participantes con comunicación alleos á FGBMP e/ou USC: 60€
- Participantes con comunicación da FGBMP e/ou USC: 30€
- Asistentes sen comunicación alleos á FGBMP e/ou USC: 20€
- Asistentes sen comunicación da FGBMP e USC: gratuíto
As linguas oficiais do congreso serán: galego, castelán, portugués e inglés. Prevese, ademais, a publicación dun libro coas mellores comunicacións presentadas.
NOVEDAD: Plazo ampliado hasta el 15/04/2026Las propuestas de comunicación deberán ser enviadas antes del 15/04/2026 a través del siguiente formulario, incorporando título, resumen de hasta 250 palabras, nombre de autor/a, filiación institucional, breve curriculum y medios técnicos necesarios. Tras la evaluación por los miembros del comité científico, se comunicarán individualmente los resultados a partir del 30/04/2026. Desde entonces, se abrirá el proceso de inscripción durante un mes con los siguientes precios:
- Participantes con comunicación ajenos a la FGBMP y/o USC: 60€
- Participantes con comunicación de la FGBMP y/o USC: 30€
- Asistentes sin comunicación ajenos a la FGBMP y/o USC: 20€
- Asistentes sin comunicación de la FGBMP y USC: gratuito
Las lenguas oficiales del congreso serán: gallego, castellano, portugués e inglés. Se prevé, además, la publicación de un libro con las mejores comunicaciones presentadas.
NOVIDADE: Prazo prorrogado até 15/04/2026As propostas de comunicação deverão ser enviadas antes de 15/04/2026 através do formulário especifico, incluindo título, resumo de até 250 palavras, nome do autor/a, filiação institucional, breve currículo e recursos técnicos necessários. Após a avaliação pelos membros do comité científico, os resultados serão comunicados individualmente a partir de 30/04/2026. A partir daí, abrir-se-á o processo de inscrição durante um mês com os seguintes preços:
- Participantes com comunicação alheia à FGBMP e/ou USC: 60€
- Participantes com comunicação da FGBMP e/ou USC: 30€
- Assistentes sem comunicação alheios à FGBMP e/ou USC: 20€
- Assistentes sem comunicação da FGBMP e USC: gratuito
As línguas oficiais do congresso serão: galego, castelhano, português e inglês. Prevê-se, além disso, a publicação de um livro com as melhores comunicações apresentadas.
NEW: Deadline extended until 15/04/2026Communication proposals must be submitted before 04/15/2026 via the specific form, including title, abstract of up to 250 words, author’s name, institutional affiliation, brief CV, and technical requirements. After evaluation by the scientific committee members, results will be communicated individually starting 30/04/2026. The registration process will then open for one month with the following fees:
- Participants with communication not affiliated with FGBMP and/or USC: €60
- Participants with communication from FGBMP and/or USC: €30
- Attendees without communication not affiliated with FGBMP and/or USC: €20
- Attendees without communication from FGBMP and USC: free
The official languages of the congress will be: Galician, Spanish, Portuguese, and English. Additionally, the publication of a book with the best communications presented is planned.
Información adicional
Información adicional
Informação adicional
Additional information
Dirección
Dirección
Direção
Direction
- Montserrat Capelán Fernández (Universidade de Santiago de Compostela)
- Javier Gándara Feijóo (Universidade de Santiago de Compostela)
- Jorge González Rodríguez (Federación Galega de Bandas de Música Populares)
Comité científico
Comité científico
Comité científico
Scientific committee
- Alejo Amoedo Portela (Consello da Cultura Galega)
- Isabel Ayala-Herrera (Universidad de Jaén)
- Beatriz Cancela Montes (Xunta de Galicia)
- David Ferreiro Carballo (Universidad Autónoma de Madrid)
- Javier Jurado Luque (Conservatorio Superior de Música de Vigo)
- Ana Maria Liberal da Fonseca (ESMAE-Instituto Politécnico do Porto)
- Lorena López Cobas (Xunta de Galicia)
- Íñigo Sánchez Fuarros (INCIPIT-CSIC Consejo Superior de Investigaciones Científicas)
- Virginia Sánchez-López (Universidad de Jaén)
Comité organizador
Comité organizador
Comité organizador
Organizing committee
- Marcos Amado Rodríguez (Universidad de Oviedo)
- Fernando Apolinar Rodríguez (Universidade de Santiago de Compostela)
- Goele Deckers (Universidade de Vigo)
- Iago Foxo Bouza (Federación Galega de Bandas de Música Populares)
- María Núñez Figueiras (Conservatorio Superior de Música de Vigo)
- Álvaro Rodríguez Carballo (Universidade de Santiago de Compostela)
- Sergio Rodríguez Gutiérrez (Universidade de Santiago de Compostela/ESADg)
- Efrén Soto López (Universidade de Santiago de Compostela)
- Pablo Soto Viceiro (Federación Galega de Bandas de Música Populares)
Secretaría
Secretaría
Secretaria
Secretariat
- Ilduara Vicente Franqueira (Universidade de Santiago de Compostela)
Lugares de celebración
Instituto de Investigación en Humanidades - Centro de Estudos Avanzados (Universidade de Santiago de Compostela) / Cidade da Cultura.
Lugares de celebración
Instituto de Investigación en Humanidades-Centro de Estudios Avanzados (Universidade de Santiago de Compostela) / Cidade da Cultura.
Locais de celebração
Instituto de Investigação em Humanidades - Centro de Estudos Avançados (Universidade de Santiago de Compostela) / Cidade da Cultura.
Venue
Institute for Humanities Research – Center for Advanced Studies (Universidade de Santiago de Compostela) / City of Culture.



